Soyutlama Nedir?
Soyutlama, gerçek dünyadaki nesnelerin, figürlerin ya da doğal formların temel özünü koruyarak ayrıntılardan arındırıldığı ve özsel biçimine indirgendiği sanatsal süreçtir. Sanat felsefesinde soyutlama gerçekliği yeniden üretme değil yeniden yorumlama çabasının adıdır. Heykel, resim, müzik ve mimarlık gibi pek çok sanat dalında soyutlama farklı biçimler almış; 20. yüzyılda ise bağımsız bir estetik anlayış olarak sanat tarihinin en etkili akımlarından birini oluşturmuştur.
Heykelde Soyutlama
Heykel sanatında soyutlama figüratif anlatımdan uzaklaşarak formun özüne yönelme sürecini ifade etmektedir. Bu süreçte insan figürü giderek geometrik formlara dönüşebilir, doğal bir form soyut bir biçime evrilebilir ya da tamamen figür dışı bir form dili benimsenebilir. Constantin Brancusi soyut heykel sanatının öncüsü olarak kabul edilmektedir. Brancusi'nin mermer ve bronz eserleri figüratif başlangıç noktalarını korurken saf ve özsel bir forma ulaşmaktadır. Soyut heykel izleyiciyi alışılmış görme biçiminin dışına çıkarak form, hacim ve mekânla yeni bir ilişki kurmaya davet etmektedir.
Soyutlamanın Tarihsel Süreci
Sanatta soyutlama eğilimi 20. yüzyılın başında Kübizm, Fütürizm ve Konstrüktivizm gibi avangard akımların ortaya çıkmasıyla hız kazanmıştır. Pablo Picasso ve Georges Braque'ın Kübist resimleri nesneleri aynı anda birden fazla açıdan gösterme çabası olarak soyutlamayı merkeze almıştır. Heykel alanında ise Jean Arp, Alexander Calder ve Henry Moore soyutlamayı kendi özgün dilleriyle geliştirmiştir. Bu sanatçıların eserleri doğadan ilham alan ama doğayı birebir yansıtmayan organik ve soyut formlarıyla çağdaş heykel sanatı temelini oluşturmuştur.
Soyutlama Dereceleri
Soyutlama tek tip bir kavram değil geniş bir yelpazede konumlanan farklı dereceleri barındıran bir süreçtir. Yarı soyut eserlerde gerçek dünyadaki referans noktaları hâlâ tanınabilir durumdadır. Tam soyut eserlerde ise figüratif hiçbir referans bulunmamakta; form, renk, doku ve mekânsal ilişkiler kendi başlarına anlam üretmektedir. İki uç arasındaki bu geniş yelpazeye pek çok farklı heykel anlayışı yerleşmektedir. Günümüzde pek çok heykeltıraş figüratif ve soyut unsurları bir arada kullanarak bu iki dünya arasında özgün bir dil geliştirmektedir.
Türkiye'de Soyut Heykel
Türkiye'de soyut heykel geleneği 20. yüzyılın ortasında Batılı sanat akımlarının etkisiyle şekillenmeye başlamıştır. Güzel sanatlar akademilerinde yetişen kuşaklar soyutlamayı kendi kültürel birikimlerini ve yerel formları yeniden yorumlamanın bir aracı olarak benimsemiştir. Bugün Türkiye'deki çağdaş heykel atölyeleri hem soyut hem de figüratif çalışmalar üretmekte; kamusal alanlarda soyut heykeller giderek daha fazla yer bulmaktadır.
Yazımıza ait yukarıdaki görsel heykel sanatı alanında soyutlama için en güzel örneklerden birisi olup, heykel.org atölyesinde üretilen bir heykeldir. Ailenin önemini vurgulayan bir soyut heykel çalışmasıdır.
Eklenme Tarihi:
