Gravür Nedir?
Gravür, metal, tahta ya da taş gibi sert bir yüzeye özel aletlerle şekil kazıyarak baskı kalıbı oluşturma ve bu kalıptan çoğaltılmış baskılar üretme sanatıdır. Fransızca "graver" yani kazmak, oymak sözcüğünden türeyen gravür Rönesans döneminde Avrupa'da gelişmiş ve grafik sanatların temel dallarından biri haline gelmiştir. Heykel sanatıyla yakın bir ilişki içinde bulunan gravür, yüzeyi şekillendirme ve iz bırakma edimiyle plastik sanatların genel anlayışını paylaşmaktadır.
Gravür Türleri
Gravür birbirinden farklı tekniklerle uygulanmaktadır. Oymabaskı yani woodcut tekniğinde tahta yüzeyine oyma bıçaklarıyla form oluşturulur. Metal gravürde bakır ya da çinko plakalar kullanılmaktadır. Asit banyosuyla yapılan empresyon gravürü yani etching tekniğinde ise metalin asitle aşındırılması yoluyla iz oluşturulur. Kuru iğne tekniğinde iğne uçlu bir aletle metal yüzey doğrudan çizilmektedir. Her teknik farklı bir çizgi kalitesi ve doku özelliği sunmaktadır.
Gravür ve Heykel Sanatı İlişkisi
Gravür ve heykel sanatı ortak bir malzeme anlayışını paylaşmaktadır. Her ikisinde de yüzeyi şekillendirme, iz bırakma ve form oluşturma edimleri temel anlatım araçlarıdır. Özellikle kabartma heykel yani rölyef ile gravür arasındaki ilişki son derece sıkıdır. Rölyef heykeller yüzeyden kabarık biçimde yükselen formlar oluşturulurken gravürde yüzeyden içe doğru iz kazılmaktadır. Bu zıtlık iki sanat dalını ayrıştıran temel fark olmakla birlikte her ikisi de yüzey ve derinlik arasındaki ilişkiyi merkeze almaktadır.
Gravürün Tarihsel Gelişimi
Gravürün tarihi 15. yüzyılda Almanya ve Hollanda'da gelişen metal gravür geleneğine dayanmaktadır. Albrecht Dürer bu dönemin en büyük gravür ustası olarak kabul edilmektedir. Rembrandt van Rijn ise etching tekniğini olağanüstü bir ustalıkla kullanmış ve bu tekniği sanatsal bir ifade aracına dönüştürmüştür. 19. yüzyılda fotoğrafın icadıyla birlikte gravür çoğaltma işlevi büyük ölçüde yitirmiş; ancak bağımsız bir sanat dalı olarak varlığını sürdürmeye devam etmiştir.
Günümüzde Gravür Sanatı
Günümüzde gravür geleneksel yöntemlerle üretimini sürdürmekte olup çağdaş sanat dünyasında saygın bir yere sahiptir. Sınırlı sayıda üretilen gravür baskılar koleksiyoncular arasında yüksek değer taşımaktadır. Dijital teknolojinin gelişmesiyle birlikte lazer gravür adı verilen yeni bir teknik de ortaya çıkmıştır. Lazer gravür metal, ahşap, deri ve cam gibi farklı yüzeylere son derece hassas ve tekrarlanabilir izler oluşturabilmektedir. Bu teknoloji heykel ve dekoratif sanatlar alanında da giderek yaygınlaşmaktadır. Sanat dünyasında veya bir heykel standı içerisinde rahatlıkla görebileceğiniz nadir bir sanat eseridir.
Eklenme Tarihi:
